Udako oporrak iristearekin batera, zibergaizkileen tranpa eta iruzurrak ere areagotu egiten dira. Ahalegin handiz prestatutako oporrak segundo batzuetan honda daitezke, oinarrizko segurtasun-neurriak hartzen ez badira.

Segurtasuna lehenengo aldiz klik egiten denetik
Iruzurrak txango edo esperientzien iragarkien bidez, ostatu erreserben bidez edo leku turistikoetarako sarreren bidez gerta daitezke. Hori dela eta, prezio merkeak dituzten eskaintzez ez fidatzea gomendatzen da, beti errentatzailearen nortasuna egiaztatzea, ez dokumentu pertsonalik ez banku-dokumenturik bidaltzea berehalako mezularitzaren bidez, eta ordainketak soilik ordainketa-metodo seguruen bidez egitea (INCIBE). Apartamentuen deskribapenak berrikustea ere komeni da. Gramatika eta ortografia akatsekin edo idazkera txarrarekin idatzita badaude, iruzurra izango da ziurrenik.

Mugikorra babespean
Mugikorrarekin ezustekorik ez izateko:

• Babestu zure kontuak autentifikazio-faktore bikoitzarekin
• Egin segurtasun-kopiak, eta kendu argazkiak eta bereziki babestutako dokumentuak telefonoari
• Blokeatu zure gailua erabiltzeari uzten diozunean, behar ez bezala sar ez daitezen
• Aktibatu nire mugikorra bilatzeko aukera, lapurtu edo galduz gero aurkitzeko. Android sistemarekin, Google-ren “Find My Device” zerbitzua erabil daiteke eta IOSen kasuan, “Find my iPhone”.
• Pasahitz seguruak erabili (luzeak, letra maiuskulen eta minuskulen konbinazioekin, karaktere bereziekin eta zenbakiekin, informazio pertsonalik eta hitz arruntik gabe)

Kontuz phishing-arekin
Oporretan, posta elektroniko bidezko iruzurrak eta ingeniaritza sozialeko erasoak ugaritzen dira. Adi egon, eta gogoratu segundo batzuk hartu behar dituzula hausnartzeko mezu kezkagarriren bati erantzun aurretik, erantsitako fitxategiren bat deskargatu edo esteka susmagarriren batean klik egin aurretik. Gogoratu phishing-ari aurre egiteko 10 aholkuak.

WiFi publikoak eta haien arriskuak
Oporretan, ohikoa da Internetera WiFi sare publikoen bidez konektatzea. Ez dakigunez nork kudeatzen dituen, ezta nor egon daitekeen konektatuta ere, hobe da saihestea. Aukera hobea da telefono mugikorraren datu-konexioa partekatzea. WiFi publiko batera konektatu behar baduzu, murriztu arriskuak: ez sartu kontu pertsonaletara, ez sartu datu sentikorrik, nabigatu modu ezezagunean eta erabili VPN bat.

Modako aplikazioen mehatxuak

Oporretan, modan dauden aplikazioak ere gero eta mehatxu handiagoak dira. Zibergaizkileak aplikazio batzuen arrakastaz baliatzen dira antzeko bertsioak merkaturatzeko, baina malwarea edo kode maltzurra izan dezakete. Hona hemen iruzurrak eta aplikazio gaiztoak detektatzeko aholku batzuk: erabiltzaileen iruzkinak eta balorazioak berrikusi, ezinbesteko baimenak bakarrik eman eta soilik denda ofizialetatik deskargatu aplikazioak.

Kontuz QRekin!
Intereseko leku askok edo ostalariek kode mota hau erabiltzen dute kartetan edo audiogidetan. Kasu horretan, kontuz ibili behar da QRa eskaneatu eta modu seguruan egiteko, adibidez, URLa analizatzeko doako tresna batekin, segurua dela eta manipulatuta ez dagoela egiaztatzeko (Kaspersky, QR Scanner…). INCIBEren gomendioak oso baliagarriak dira QR kodeak modu fidagarri eta seguruan eskaneatzeko.

Gurasoen bitartekaritza eta hezkuntza digitala familian
Gurasoen bitartekaritza funtsezkoa da adingabeek udan ere esperientzia digital seguru eta osasungarria izan dezaten. Gurasoek kontrolerako tresnak erabiltzea eta hezkuntza digitala funtsezkoak dira. Haurrak gailu mugikorretara gehiegi ez gerturatzea eta haiekin kalitatezko edukiak partekatzea gomendatzen da, baita lineako segurtasunari buruzko joko didaktikoak ere.

Azkenik, gogoratu, udan iruzurrak ugaritzen direnez, jakinaren gainean egotea dela zibergaizkileei aurre egiteko modurik onena. Eta, horrelako iruzurren biktima izan bagara, garrantzitsua da ahalik eta froga gehien biltzea. Ondoren, dagokien agintariei jakinarazi beharko diegu iruzurra, hala nola Polizia Nazionalari.

Iturria: INCIBE